The Triune God

The Triune God: Systematics

translated by Michael G. Shields
Robert M. Doran
H. Daniel Monsour
Volume: 12
Copyright Date: 2007
Pages: 880
https://www.jstor.org/stable/10.3138/9781442685031
  • Cite this Item
  • Book Info
    The Triune God
    Book Description:

    De Deo trino, orThe Triune God, is the third great installment on one particular strand in trinitarian theology, namely, the tradition that appeals to a psychological analogy for understanding trinitarian processions and relations.

    eISBN: 978-1-4426-8503-1
    Subjects: Philosophy, Religion, Education

Table of Contents

  1. Front Matter
    (pp. i-iv)
  2. Table of Contents
    (pp. v-xvi)
  3. General Editors’ Preface
    (pp. xvii-xxii)
    ROBERT M. DORAN
  4. Translator’s Foreword
    (pp. xxiii-1)
    MICHAEL G. SHIELDS

    ‘Monumental’ is a word that combines the meanings of massive, important, and lasting. It has been applied to Lonergan’s great philosophical workInsight: A Study of Human Understanding. I think it is very likely to be applied to his two-volume theological workDe Deo Trino, ‘The Triune God.’

    As related in the Editors’ Preface, Lonergan’s work on the Trinity took final form in 1964. If after more than forty years it has not yet received much recognition, the reason is obvious: it was written in Latin, an impenetrable barrier today to all but a very few.

    The Latin of this...

  5. Prooemium
    (pp. 2-5)
  6. CAPUT PRIMUM De Fine, Ordine, Modo Dicendi
    (pp. 6-123)

    Mirari neminem arbitramur quod, quaestionem speculativam aggredientes, notulas quasdam quae methodum respiciant praemittere decreverimus. Sicut enim investigantes a recto tramite vagantur, cum finem scientificum minus exploratum perspectumque habeant, ita etiam addiscentes neque parum sollicitantur neque minores patiuntur difficultates, si quidem non intelligunt quinam finis intendatur et quibusnam mediis procedatur. Quod sane eo facilius atque frequentius in theologia addiscenda accidere solet, quod non univoce sed analogice tantum theologia sit scientia, quod tot tamque diversa media in proprium finem adhibeat, quod pro mediorum diversitate diversimode procedat.

    Hoc ergo introductorio capitulo, communiores quasdam difficultates praecavendas intendimus. Brevius autem atque efficacius fore duximus, magis...

  7. CAPUT SECUNDUM De Divinis Processionibus Analogice Concipiendis
    (pp. 124-229)

    Cum via systematica ex eo incipiat cuius intelligentia intelligentiam alterius non praesupponat, de processionibus ordiendum est. In processionibus enim fundantur relationes, ad quas consequuntur secundum nostrum concipiendi modum personae divinae.

    Circa processiones, primo ponitur problema, deinde enumerantur principales sententiarum classes secundum earum radices, tertio explicatur quid sit emanatio intelligibilis, quarto tria asserta stabiliuntur, et quinto solvuntur quaestiones annexae quattuor.

    Tria autem asserta respiciunt,primo, ipsam analogiam psychologicam generice sumptam, nempe quod processiones divinae sunt concipiendae per similitudinem emanationis intelligibilis,deinde, genericae notionis differentiationem, nempe quod duae et tantummodo duae processiones divinae concipi possunt per similitudinem emanationis intelligibilis, verbi scilicet a...

  8. CAPUT TERTIUM De Relationibus Divinis Realibus
    (pp. 230-305)

    Postquam duae divinae processiones specifice distinctae sunt conceptae, quaeritur quamnam realitatem iis attribui oporteat. Et primo concluditur quattuor esse in Deo relationes reales, quae quidem quoad rem cum processionibus identificantur. Deinde statuitur has relationes esse subsistentes. Tertio probatur tres subsistentes relationes realiter inter se distingui. Et quarto explicatur relationes reales divinas realiter cum divina substantia identificari sed ratione ab eadem substantia distingui.

    Quibus classicis assertis accedunt notae quattuor et quaestiones quinque. Notae respiciunt tum conciliaria tum explicativa, nempe, in Deo esse Trinitatem non quaternitatem, in Deo omnia esse unum ubi non obviat relationis oppositio, in Deo essentialia et notionalia ratione...

  9. CAPUT QUARTUM De Divinis Personis In Se Consideratis
    (pp. 306-375)

    Post consideratas processiones et relationes, iam de ipsis personis divinis agendum est; et primo quidem de iis in se consideratis, deinde de iis inter se comparatis,¹ tertio de iis secundum habitudinem ad nos.² Circa ipsas personas duo maxime sunt consideranda. Quare, prima quadam sectione, ratio seu definitio personae investigatur atque divinis personis applicatur; sectione autem secunda, quaeritur de attributis personarum divinarum, de proprietatibus earum actibusque notionalibus.

    Circa rationem personae, primo, multa et diversa quae de persona sunt proposita in unitatem quandam rediguntur (Quaestio X), deinde, Patrem, Filium, Spiritum proprie dici et esse personas probatur (Assertum VIII), tertio, ad pleniorem rei...

  10. CAPUT QUINTUM De Divinis Personis Inter Se Comparatis
    (pp. 376-435)

    Quae divinarum personarum conscientiam atque propriam perfectionem respiciant iam sunt consideranda. Primo, ergo, ex emanationibus intelligibilibus concluditur singulas divinas personas esse conscias tam sui quam alterius cuiusque (Assertum XII). Deinde recentiorum quorundam sententia examinatur qui Patrem et Filium et Spiritum non personas sed essendimodos nominatos esse velint (Quaestio XIX) et, post consideratam locutionem divinam (Quaestio XX), inter se comparantur subiecta aeterna atque subiecta temporalia (Quaestio XXI). Tertio, divinarum personarum circumincessio tam psychologica quam ontologica affirmatur (Assertum XIII). Quarto, quemadmodum dogma trinitarium divinam perfectionem magis nobis manifestet, explicatur (Assertum XIV).

    Quae iam pridem implicite in assertis continentur nunc explicite ponuntur. Nihil...

  11. CAPUT SEXTUM De Divinis Missionibus
    (pp. 436-521)

    Post divinas personas in se consideratas et inter se comparatas, iam de earundem missionibus ad nos agendum est. Quae cum alios tractatus theologicos etiam respiciant, v.g., De Verbo Incarnato, De Gratia, De Ecclesia, De Revelatione, neque plena amplitudine sunt investigandae neque citius faciliusque dimittendae, sed ea moderatione examinari debent ut fundamentum in doctrina trinitaria clare exhibeatur et, praeterea, sufficienter indicetur quanta lux in alios tractatus inde derivari possit.

    Cum tamen quaestionem in multis disputatam¹ aggrediamur, a principio quodam fundamentali ordimur quod tam divina opera ad extra quam divinas ad extra missiones respicit (Assertum XV). Quod quidem principium statim divinis ad...

  12. Epilogus
    (pp. 522-526)

    Partem theologiae trinitariae considerabamus eam, nempe, quae certorum intelligentiam respicit; eoque ordine usi sumus, non quo gignuntur certitudines, sed quo intelligentia augetur.

    Quare, iam ante per viam analyticam explorata, determinata, probata, neque hic repetenda praesupposuimus quaecumque ex docente Christo et ecclesia, ex scripturis, ex patribus, ex consentientibus theologis concluduntur. Nostrum ergo non erat stabilire Patrem, Filium, et Spiritum sanctum (1) realiter inter se distinctos (2) unum numerice esse Deum ideoque (3) consubstantiales (4) solisque relationibus inter se distingui (5) quae originibus seu emanationibus fundentur (6) generatione, nempe, secundum intellectum et (7) spiratione secundum voluntatem. Neque nostrum erat eum sequi ordinem...

  13. Appendices
    (pp. 527-529)
  14. APPENDIX I: De Operatione Immanente
    (pp. 530-557)
  15. APPENDIX II: De Actu Intelligendi
    (pp. 558-601)
  16. APPENDIX II-A
    (pp. 602-625)
  17. APPENDIX II-B: Ex Imagine ad Exemplar Aeternum
    (pp. 626-685)
  18. APPENDIX III: De Relationibus
    (pp. 686-738)
  19. APPENDIX 3A: Letter to Fr Gerard Smith, s.j.
    (pp. 739-741)
  20. APPENDIX IV: Divinarum Personarum
    (pp. 742-792)
  21. Index
    (pp. 793-823)