Skip to Main Content
Have library access? Log in through your library
Henrici de Gandavo Summa (Quaestiones ordinariae) art. LIII-LV

Henrici de Gandavo Summa (Quaestiones ordinariae) art. LIII-LV

Volume: 31
Copyright Date: 2014
Published by: Leuven University Press
Pages: 512
  • Cite this Item
  • Book Info
    Henrici de Gandavo Summa (Quaestiones ordinariae) art. LIII-LV
    Book Description:

    Critical study of the ‘second part’ of Henry’s Summa devoted to the Persons of the Trinity. Henry of Ghent’s Summa, art. 53-55, was composed shortly after Christmas of 1281, at the height of Henry’s teaching career in the Theology Faculty at the University in Paris. These questions, which begin the ‘second part’ of his Summa, are devoted to the Persons of the Trinity. They contain Henry’s philosophical analyses of the theoretical concepts person, relation, and universals. The text has been reconstructed based upon manuscripts copied from a first and second Parisian university exemplar. In the critical study that precedes the Latin text, the editors argue that the manuscript, Biblioteca VATICANA, Borghese 17, which contains the texts of these articles and which has, in the latter part of this manuscript, many of the features of an exemplar divided into pecia, could not have been the exemplar divided into pecia for these particular articles. The volume concludes with the typical tables.

    eISBN: 978-94-6166-172-2
    Subjects: Philosophy

Table of Contents

  1. Front Matter
    (pp. I-IV)
    (pp. V-VI)

    The concentrated research for a critical edition of a major medieval Latin philosophical text requires the support of many institutions and individuals. This volume is no exception.

    Our deepest thanks and gratitude are given to the National Endowment for the Humanities, an independent federal agency in Washington, D.C., in its Scholarly Edition Program, which generously provided three years of research funding from 2010 to 2013. We also wish to thank the Royal Flemish Academy of Belgium (VLAC) and its then director, Prof. Marc De Mey, for hosting and naming Wilson “fellow-in-residence” during the 2011-2012 academic year.

    The academic administrators of...


      (pp. IX-XVII)

      The previous Renaissance editions of Henry of Ghent’sSummaare treated in prior volumes of this series¹ and elsewhere.² The earliest edition, done by Badius in 1520,³ and the subsequent edition by Hieronymus Scarparius at Ferrara in 1646⁴ were not critical editions. Juan-Carlos Flores published a critical edition of question 6 of article 55.⁵ With the exception of this question, the current critical edition will be the first critical edition of the questions in these articles.

      1. Brugge,Stadsbiblioteek, ms. 179, fols. 180rb-210ra: Summa, art. 53-55 (complete).⁶

      This manuscript contains some explicit indications ofpeciatransitions which correspond to those of...

      (pp. XVIII-XXIII)

      The articles 53-55, attributed to Henry of Ghent and devoted to an analysis of the Trinity, have been the subject of much attention in the recent secondary literature. They have been treated, for example, by Juan-Carlos Flores,¹ Scott Williams,² J.T. Paasch,³ and Russell Friedman.⁴ Here the authorship and date of these articles will be examined and then their distribution by means of two successive Parisian university exemplars will be discussed.

      Various manuscripts identify Henry as the author of articles 53-55. For example, the manuscriptsBibliotecaVaticana,Vat. lat. 855(= ms. 17),⁵ London,British Library, ms. Royal 10.D.VI(= ms....

      (pp. XXIV-XXXII)

      Following the past practices of the editors of this series, a general test collation of all the manuscripts was made for certain sections of a preliminary working Latin text. The first one hundred lines after the beginning of eachpeciaof the first Parisian exemplar were used for this general test collation. This resulted in collating all the manuscripts for the following lines in this printed edition:pecia70(cont.): art. 53, prooemium, p. 3,3 to art. 53, q. 1, p. 8,71;pecia71: art. 53, q. 3, p. 34,211 to art. 53, q. 4, p. 39,68;pecia72: art. 53,...

      (pp. XXXIII-XXXV)

      Above it was mentioned that there are parts of ms. 13 (=B”),BibliotecaVaticana,ms. Borghese 17,which exhibit some of the physical characteristics of an exemplar divided into peciae.¹ This has led scholars like J. Destrez, M.-D. Chenu, and A. Maier to list it amongexemplariadivided intopeciae, but G. Battelli, and R. Macken believed that only parts may have been the actual exemplar divided into peciae.² These physical characteristics must be examined carefully to determine which part is the exemplar divided intopeciaeand which is not. Indeed, the physical characteristics of folios 1 to 50, which...

      (pp. XXXVI-XLVII)

      The text of Henry of Ghent’sSumma, art. 53-55stems from the university in Paris which distributed this text by means of two successive exemplars which were divided intopeciae. These two exemplars, at least for these articles, are now lost, but the text of each can be reconstructed based upon the common readings of manuscripts which were copied from them. All extant manuscripts can be traced either directly or indirectly to these two exemplars. The text of the Badius edition seems to have been copied from a manuscript of the second university exemplar, and the Scarparius edition seems to...

      (pp. XLVIII-L)

      This volume follows the conventions of the previous volumes in the Henry of Ghent series with regard to noting the references in the apparatus of citations. Although the readers are directed to the other volumes in this series,¹ they should especially consultSumma, art. 1-5,² as well as Jos Decorte’s article on the Aristotelian references by Henry³ and R. Macken’s early article on the sources of Henry.⁴

      As indicated in the critical study which precedes the Latin text ofQuodlibet IV,⁵ there are times when Henry is citing verbatim the text of an author, but the collated manuscripts of Henry’s...

      (pp. LI-LI)

      The first printing of Henry’sSummawas done by Iodocus Badius Ascensius in 1520. For the articles edited here, it seems that Badius used a manuscript copied from the second Parisian university exemplar. This would account for the numerous occasions when the edition of Badius contained readings in common with those of the second Parisian university exemplar and these readings were different from those manuscripts copied from the first Parisian university exemplar. Although the edition of Badius was not collated for the critical edition below, when it did share a common reading with manuscripts known to have been copied from...

      (pp. LII-LIII)

      From the data assembled above, namely the explicit and implicitpeciaindications of both exemplars, the common accidents of the general test collation which reveal the families and sub-families of manuscripts, and the collation of some manuscripts in their entirety, astemma codicumcould be constructed. However, while astemma codicumcan illustrate the general relations among manuscripts, it may also distort by oversimplifying what has been described above as a very complex situation. These manuscripts and their models were living documents and some, as indicated above, were corrected over time. Ms. 2 (= E’) is a good example. It...

      (pp. LIV-LV)

      The previous volumes in this series outline the general principles used to establish the Latin text. These principles are provided in the Critical Studies which precede the critical Latin texts of the works of Henry already edited.¹

      First, and foremost, the selection of readings for the Latin text is guided by the sense of the text: naturally, if there were two readings, one of which made sense and the second of which was non-sense, the editors chose the reading which made sense.

      Second, all things being equal (and they rarely are), readings of the first Parisian exemplar were preferred to...

      (pp. LVI-LVI)
      (pp. LVII-LVIII)
      (pp. LIX-LIX)
    • Photographs
      (pp. LX-LXII)
  4. SUMMA, ART. 53-54

    • art. 53: De modo essendi personas in Deo

      • Quaestio 1 Utrum sit ponere personam esse in Deo
        (pp. 4-17)

        Circa primum arguitur quod non sit ponendum personam esse in Deo. Primo sic. Boethius dicit libro De duabus naturis et una persona Christi quod«persona est rationalis naturae individua substantia». In Deo autem non est natura rationalis, sed potius intellectualis, neque substantia individua, quia non est individuum nisi ubi est universale individuabile, quod non est in Deo, ut habitum est supra. Ergo etc.

        Secundo sic. Augustinus V° De Trinitate:«Dictum est ‘tres personae’, non ut illud diceretur sed ne omnino taceretur». Sed si persona esset in Deo, dictum esset 'tres personae', non solum ut non taceretur, sed ut existens in...

      • QUAESTIO 2 Utrum persona habeat esse in Deo proprie an transsumptive
        (pp. 18-24)

        Circa secundum arguitur quod ‘persona’ non proprie sed transsumptive dicitur in Deo. Primo sic. Quod primo et principaliter significat indignum quid et vile ad quod significandum imponitur, non potest proprie dici de Deo, quia, ut patet ex supra determinatis, nihil proprie dicitur de ipso nisi id quod est simpliciter nobilius et dignius circa unumquodque. Persona est huiusmodi, quia secundum Boethium Deduabus naturis cap.° 3°:«Nomen personae’ videtur aliunde tractum, exhis scilicet personis quae in comoediis et tragoediis eos quorum intererat homines repraesentabant».Sed talis repraesentatio vile quid erat, quia «perhistrioneset vileshominesfacta»,ut dicit ibidem, et in scurrili...

      • QUAESTIO 3 Utrum persona univoce et eadem ratione habeat esse in Deo et in creaturis an aequivoce et secundum rationes diversas
        (pp. 25-35)

        Circa tertium arguitur quod persona habet esse univoce et secundum eandem rationem in Deo et in creaturis. Primo sic. Quod habet esse in aliquibus secundum idem nomen et eandem definitionem, convenit eis univoce et eodem modo. Sic habet esse persona in Deo et in creaturis, ut patet de definitione ‘personae’ secundum Ricardum. Ergo etc.

        Secundo sic. Illud habet univoce et eodem modo esse in aliquibus cuius formalis ratio et completiva habet esse univoce in eisdem. Formalis autem ratio ‘personae’ est quod sit aliquis, hoc est in se singularis et incommunicabilis et a quolibet alio tali alius quis et distinctus ab...

      • QUAESTIO 4 Utrum persona sit seu habeat esse in Deo secundum substantiam an secundum relationem
        (pp. 36-40)

        Circa quartum arguitur quod persona dicitur et habet esse in Deo secundum substantiam et non secundum relationem, per Magistrum, qui dicit distinctione 23ª IiSententiarum cap.º 1º:«Unum est nomen, scilicet persona, quod secundum substantiam de singulis dicitur personis».Quod confirmat auctoritate Augustini ex VIIº De Trinitate.

        Secundo sic. In eadem auctoritate dicit Augustinus:«Pater ad se dicitur persona, non ad Filium vel Spiritum Sanctum, sicut ad se | dicitur Deus»; sed secundum regulam Augustini,| Vº De Trinitate, quam pertractat Magister distinctione 22ª: «Quidquid ad se dicitur praestantis-sima| illa et divina sublimitas substantialiter dicitur». Quod autem substantia-liter dicitur in divinis,...

      • QUAESTIO 5 Utrum persona in Deo significet rem, substantiae scilicet aut relationis, an intentionem tantum
        (pp. 41-68)

        Circa quintum articulum arguitur quod persona non significat divinam substantiam neque relationem quae cadunt in significato Patris et Filii et Spiritus Sancti. Quod non substantiam sic. Quidquid significat nomen in singulari plurificatur | in suo plurali, sive quasi materialiter sive | quasi formaliter cadat in significatione, ut patet cum dicitur ‘homo’ et‘homines’. Unde si plures sint homines, plura sunt animalia et plura rationalia. Si ergo ‘persona’ significat essentiam deitatis, cum habeat esse pluraliter in divinis, plures essent deitates in divinis. Consequens est falsum. Ergo etc.

        Similiter, nec solam substantiam, quia tunc non esset persona ad aliquid sicut neque substantia. Significat...

      • QUAESTIO 6 Utrum aliqua persona penitus absoluta seu suppositum absolutum habeat esse in divinis
        (pp. 68-80)

        Circa sextum arguitur quod in Deo sit ponere unum suppositum absolutum commune | tribus respectivis. Primo sic. Persona in sua significatione includit suppositum cum proprietate | relativa distinctiva secundum communem et magistralem definitionem ‘personae’, quae dicit quod persona est hypostasis proprietate distincta. Hypostasis autem rationem suppositi importat, in Deo ergo est ponere rationem suppositi praeter relativam proprietatem. Sed in Deo praeter relativam proprietatem distinguentem nihil est nisi quod est commune et absolutum. Ergo etc.

        Secundo sic. Augustinus dicit VIIº De Trinitate:«Omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo».Et sequitur:«Quapropter si Pater non est aliquid ad...

      • QUAESTIO 7 Utrum persona in Deo significet aliquid commune
        (pp. 81-95)

        Circa septimum arguitur quod persona non significat aliquid commune in divinis. Primo sic. Non est communitas nisi aliqua unitas pluribus conveniens. Plures non sunt in divinis nisi tres personae; sed persona non est aliquod unum tribus conveniens, quoniam in persona-litate differunt. In eo autem in quo aliqui differunt, unitatem et convenientiam non habent. Ergo etc.

        Secundo sic. Commune univocum est verum universale ad illos quibus est commune. ‘Persona’ autem divinis personis convenit univoce, quia secundum idem nomen et secundum eandem rationem assignatam a Boethio et correctam a Ricardo, ut dictumest. Ergo si persona est commune tribus personis, est aliquod verum...

      • QUAESTIO 8 Utrum sint plures personae in Deo
        (pp. 96-105)

        Circa octavum arguitur quod in Deo non sit ponere plures personas. Primo sic. De quibus nomen speciale pluraliter potest enuntiari, et generale, sive illud speciale fuerit nomen rei sive nomen intentionis, «veluticumAbraham, IsaacetIacobsunttres homines et triaanimalia, seucum sinttria individuahominis vel animalis ettres hominesvel tria animalia», secundum Augustinum VIIº De Trinitate cap.º 6º. Deus et persona se habent in divinis sicut generale et speciale. Est enim Deus quid commune ad personam, sive persona sit nomen rei sive nomen intentionis. Si igitur in Deo Pater et Filius et Spiritus Sanctus sunt...

      • QUAESTIO 9 Utrum in Deo sint tres personae et non plures nec pauciores
        (pp. 105-113)

        Circa nonum arguitur quod in Deo non sint nisi duae personae. Primo sic. In divinis non est nisi persona quae non est ab alia et persona quae est ab alia. Sed ita est quod persona quae non est ab alia non potest esse nisi unica propter perfectionem quam requirit in illa ratio illa quae est non esse ab alia, ut iam patebit. Quare cum in persona non minorem perfectionem requirit ratio essendi personam ab alia quam ratio essendi personam non ab alia, consimiliter ergo propter perfectionem quam requirit in persona ratio illa quae est non esse ab alia, persona illa...

      • QUAESTIO 10 Utrum una persona habeat esse in alia mutuo et eodem modo
        (pp. 114-144)

        Circa decimum arguitur quod in divinis non sit una persona in alia mutuo et eodem modo. Primo sic. Philosophus, in IVº Physicorum, assignat octo modos ‘esse in’ et non supponuntur esse plures. Sed nullo illorum modorum una personarum divinarum est in alia, utpatet inducendo. Ergo etc.

        Secundo sic. Quod habet ‘esse in’ semper exeundo ab alio, numquam habet esse in illo, quia ‘esse in’ et ‘exire ab’ sunt contrariae habitudines quae non possunt esse in eodem respectu unius. Filius habet ‘esse in’ semper exeundo a Patre, quia dicitur Ioannis XVIº:«Exivi a Patre»;et XIIIº: «aDeoexivit»; et Micheas...

    • art. 54: De modo emanandi unam personam divinam ab alia

      • QUAESTIO 1 Utrum in divinis sit ponere aliquam personam quae non sit ab alia emanans
        (pp. 146-150)

        Circa primum arguitur quod in divinis non sit ponere personam aliquam quae non sit ab alia primo sic. Persona quae non habet esse ab alia, nec quoad esse nec quoad esse personam, se ipsa sola est et subsistit. Sed quod sola se ipsa est et subsistit, absolute | est et etiam subsistit, quia solum excludit omne adminiculum alterius. Ergo etc.

        Secundo sic. Quod est necesse esse est tantum unicum; quod non est ab alio est necesse esse; ergo quod non est ab alio est tantum unicum. Si ergo in divinis est persona quae non est ab alio, in divinis persona...

      • QUAESTIO 2 Utrum persona non emanans ab alia in divinis sit tantum unica
        (pp. 151-154)

        Circa secundum arguitur quod persona non emanans ab alia in divinis non sit tantum unica. Primo sic. Productio omnis sicut requirit terminum ad quem fit, sic requirit terminum a quo; ergo et diversae productiones sicut requirunt diversos terminos ad quem, ut generatio et spiratio in divinis,| duas personas quae habent esse ab alio, Filium et Spiritum Sanctum, consimiliter ergo requirunt duos terminos a quo, sicut est una persona innascibilis quae a nulla habet esse et a qua est actus generandi, sic similiter est alia persona quae a nulla habet esse, a qua est actus spirandi, et sic sunt duae personae...

      • QUAESTIO 3 Utrum ab illa persona in divinis quae non emanat ab alia emanet aliqua alia
        (pp. 155-221)

        Circa tertium arguitur quod in divinis ab illa persona quae non est emanans ab alia non emanat aliqua alia. Primo sic. Necesse esse, ut | habitum est supra in quaestionibus de unitate Dei, non convenit nisi uni soli nec potest plurificari; quare cum nihil sit in Deo quin sit necesse esse, non est ergo magis ratio eius quod est necesse esse in Deo ex parte essentiae quam ex parte personae. Cum ergo de ratione essentiae in Deo est quod ipsa divina essentia plurificari non possit ut emanet ab ipsa alia essentia divina, quia est in se quoddam necesse esse, ut...

      • QUAESTIO 4 Utrum ab illa persona quae in divinis non est ab alia emanent plures aliae quam una
        (pp. 221-233)

        Circa quartum arguitur quod ab illa persona quae in divinis non est ab alia non emanant plures aliae quam una. Primo sic. Ubi non est nisi unum simplex principium emanandi personam, neque nisi una simplex emanatio, et ita neque nisi unum emanans, quia ab eodem in quantum idem non procedit nisi idem. In persona illa quae in divinis non est ab alia non est nisi unum simplex principium emanandi, ut ipsa divina essentia, in qua nulla est diversitas nisi secundum rationem tantum, ut habitum est supra. Ergo in Deo | non est nisi una simplex | emanatio, neque emanans persona. Et...

      • QUAESTIO 5 Utrum personae duae quae emanant ab illa quae non est ab alia emanent ab ea aeque primo, principaliter et immediate
        (pp. 234-248)

        Circa quintum quod personae duae quae emanant ab illa quae non est ab alia emanant ab illa aeque primo, principaliter et immediate, arguitur primo sic. Emanationes quarum principia sunt aequalis potentiae et fecunditatis in eadem persona, aeque primo, principaliter et immediate emanant ab illa, quia quando nulla est praerogativa inter principia nec inter principiata. Principia emanationum quae sunt natura et voluntas in Patre sunt huiusmodi, quia aliter non esset in ipsis perfecta aequalitas nec per consequens in personis productis ab eis. Ergo etc.

        Secundo sic. Dionysius dicit De divinis nominibus cap.º 2º: «Est fontana deitas Pater, Filius autem et Spiritus...

      • QUAESTIO 6 Utrum personarum emanantium ab illa quae non est ab alia, una earum emanet a reliqua
        (pp. 248-304)

        Circa sextum arguitur quod duarum personarum emanantium ab illa quae non est ab alia, una earum non emanat a reliqua, primo quod Spiritus Sanctus qui emanat non principali emanatione, non emanat a Filio qui emanat principali emanatione, primo sic. Dicit enim Damascenus, Iº Sententiarum cap.º 10º:«Credimus in unum Spiritum Sanctum Deum ex Patre procedentem et in Filio requiescentem». Est ergo Filius in quo terminatur Spiritus Sancti processio. Sed non est idem principium a quo quis emanat et terminus in quo terminatur. Ergo etc.|

        Item, secundo sic. Cap.º 11º, dicit«Spiritum Sanctum et ex Patredicimus et Spiritum Patris nominamus; ex...

      • QUAESTIO 7 Utrum persona quae communiter emanat ab illa quae non est ab alia et ab illa quae est ab alia, ut Spiritus Sanctus a Patre et Filio, emanet ab eis aeque primo, principaliter et eodem modo
        (pp. 304-317)

        Circa septimum arguitur quod persona quae communiter emanat ab illa quae non est ab alia et ab illa quae ab alia, ut Spiritus Sanctus a Patre et Filio, non emanat ab illis aeque primo, quia quod convenit principio et principiato ordine naturalis originis convenit eis, ut patet ex habitis supra. Spirare Spiritum Sanctum convenit Patri et Filio ut principio et principiato, quia Patri ex se, Filio autem a Patre, ut similiter habitum est supra. Ergo etc.

        Quod non aeque principaliter, quia dicit Augustinus, XVº De Trinitate, cap.º 17º et cap.º 26º, quod«Spiritus Sanctus principaliter procedit de Patre».— Item,...

      • QUAESTIO 8 Utrum a qualibet dictarum trium personarum emanet aliqua alia
        (pp. 317-345)

        Circa octavum arguitur quod a qualibet dictarum trium personarum aliqua alia emanat sic. De ratione perfectionis personae in divinis est quod ab ipsa emanat alia persona, ut dictum est supra. Sed aequalis perfectio est in qualibet divinarum personarum etiam cum emanaverit alia persona ab ipsa. Persona enim emanans nihil diminuit de virtute eius a qua emanat. Ergo a qualibet divinarum personarum | emanat alia etiam cum aliqua emanaverit ab eadem.

        Secundo quod a qualibet personarum emanantium emanat alia sibi consimilis omnino, quoniam a persona a qua alia emanat, communicatur personae emananti substantia illius, ut habitum est supra. Sed non communicatur...

      • QUAESTIO 9 Utrum actus emanantionum notionales generandi et spirandi sunt quaedam intelligere et velle sive quidam actus intelligendi et volendi
        (pp. 346-354)

        Circa nonum quod actus emanationum notionales generandi et spirandi sunt quaedam | intelligere et velle sive quidam actus intelligendi atque volendi arguitur primo sic. Unius potentiae non est nisi una per se operatio, quia, secundum Philosophum, «potentiaedistinguunturper actus». Sed generare et spirare sunt operationes intellectus et voluntatis quae sunt potentiae quaedam Dei secundum modum supra declaratum, et sunt singulae et unicae in Deo, quia in uno non potest esse nisi una potentia unius rationis, et istarum potentiarum operationes propriae sunt intelligere et velle. Ergo etc.

        Secundo sic. Augustinus dicit, XVº De Trinitate cap.º 15º: «Si potest esse in...

      • QUAESTIO 10 Utrum emanationes actuum notionalium generandi et spirandi fundentur in actibus essentialibus intelligendi et volendi quasi praesupponentes illos
        (pp. 355-362)

        Circa decimum arguitur quod emanationes actuum notionalium dicendi sive generandi et spirandi non | fundentur in actibus essentialibus intelligendi et volendi quasi praesupponentes illos primo sic. Actus essentiales intelligendi et volendi communes sunt Patri, Filio et Spiritui Sancto qui producuntur per ipsos actus notionales generandi et spirandi. Personae autem agentes actus quoscumque secundum rationem intelligendi praecedunt actus et productae per actus sequuntur ipsos. Actus ergo notionales generare et spirare secundum rationem personas Filii et Spiritus Sancti per ipsos productas praecedunt, et personae eaedem praecedunt actus essentiales, quare et actus notionales similiter praecedunt actus essentiales, et ita non fundantur | in...

    • art. 55: De proprietatibus personarum in generali secundum se

      • QUAESTIO 1 Utrum in personis divinis sit ponere proprietates personarum
        (pp. 364-377)

        Circa primum istorum arguitur quod in divinis non sit ponere aliquas proprietates personarum primo sic. Proprietas semper est aliquid extra intellectum eius cuius est proprietas, ut risibile est aliquid extra intellectum hominis; contingit enim intelligere hominem, non cointelligendo risibile. Sed in divinis nihil est quod est extra intellectum personarum, quia in divinis, secundum superius determinata, non sunt nisi substantia et relatio, et ambo sunt de intellectu personae, ut inferius patebit. Ergo etc.

        Secundo sic. Proprietas non constituit in esse id cuius est proprietas, quemadmodum risibile non constituit hominem in esse hominis; paternitas, filiatio et huiusmodi constituunt personas in esse personarum;...

      • QUAESTIO 2 Utrum in personis divinis sit ponere plures proprietates personarum
        (pp. 377-379)

        Circa secundum arguitur quod in Deo non sit ponendum plures esse proprietates primo sic. Proprium sequitur formam et speciem rei sive rationem speciei et formae, sicut accidens sequitur rationem individui. Sed in divinis non est nisi una forma deitatis; ergo neque nisi unum proprium sive una proprietas.

        Secundo sic. Plures proprietates non possunt esse nisi secundum eandem rationem speciei aut | secundum diversas. Neutro autem modo possunt poni diversae proprietates in divinis, quia neque istae neque illae natae sunt esse circa idem numero, quemadmodum neque duae albedines neque nigredo et albedo. Quaecumque autem sunt in divinis habent esse circa idem...

      • QUAESTIO 3 Utrum in personis divinis sit ponere tantum quinque proprietates
        (pp. 379-383)

        Circa tertium arguitur quod in Deo non sunt plures proprietates duabus, quia non est proprietas in Deo nisi ex modo habendi unam personam ad aliam, quia nulla est absoluta, ut infra dicetur. Sed in divinis solum sunt duo modi habendi personam unam ad aliam, scilicet ‘ut a qua’ et ‘ut quae ab alia’, ut patet ex supra determinatis. Ergo in divinis sunt solum duae proprietates.

        Quod sint tantum tres dicit Ricardus, Vº De Trinitate cap.º 25º: «Iuxta numerum proprietatum erit numerus personarum, etsicut quartam proprietatem sic quartam personam nullatenus invenire poterimus».

        Quod sint tantum quatuor arguitur, quia non est...

      • QUAESTIO 4 Utrum in Deo omnes proprietates sint notionales
        (pp. 383-389)

        Circa quartum arguitur quod omnes proprietates sunt notionales primo sic. Illud est notio quo res innotescunt. Sed qualibet proprietate persona divina nobis innotescat, quia secundum Ambrosium sunt quasi quaedam qualitates, et secundum Damascenum quasi quaedam | accidentia, ut patet ex praedictis. Et talia, secundum Philosophum Iº De anima: «<accidentia< maximampartem conferunt ad cognoscendum quod quid est». Ergo etc.

        Secundo sic. Essentialius conveniunt Deo proprietates per quas personae respiciunt | sese mutuo quam illae per quas respicit Deus creaturas, quia et illae verius dicuntur notiones personarum quam istae deitatis. Sed illae notiones sunt per quas nobis essentialia deitatis innotescunt, cuiusmodi...

      • QUAESTIO 5 Utrum notiones sive proprietates in Deo sint relationes
        (pp. 389-396)

        Circa quintum arguitur primo quod nulla proprietas in Deo sit relatio | sic. Proprietas in divinis est ipsa essentia sive substantia, paternitas enim est deitas. Sed quod in divinis est substantia non est relatio, quia ex opposito distinguuntur sicut duo praedicamenta in divinis, ut patet ex supra determinatis. Ergo etc.

        Secundo sic. Verissimo enti non convenit debilissimus modus essendi, quia modus debet respondere rei. Quidquid in Deo est, est ens nobilissimum, et modus relationis est modus entis debilissimus, dicente Commentatore super XIumMetaphysicae, «relatio debilioris esseest inter omniapraedicamenta». Ergo etc.

        Tertio arguitur quod non omnis proprietas in...

      • QUAESTIO 6 Utrum proprietates in Deo sint relationes reales
        (pp. 396-414)

        Circa sextum arguitur quod omnes proprietates in Deo sunt relationes reales sic. Reale dicitur quid a re. Nihil autem rei absolute est aut potest esse in divinis nisi ipsa essentia a qua ortum habet omne respectivum quod ex se non est res, secundum Boethium dicentem, De Trinitate cap.º 12º, quod tria praedicamenta, scilicet substantia, quantitas et qualitas «rem monstrant, alia veropraedicamentacircumstantias rei». Nihil ergo in divinis habet esse reale quid nisi ab ipsa divina essentia. Sed proprietates quaecumque aequaliter realitatem | habent ab ipsa essentia divina, quia ab ipsa non habent realitatem nisi quia in ipsa fundantur; et...


      (pp. 417-429)
      (pp. 430-432)
      (pp. 433-433)
      (pp. 434-437)
      (pp. 438-438)
    • VI. Table of Contents
      (pp. 439-442)
  6. Back Matter
    (pp. 443-448)