Strijd & inkeer

Strijd & inkeer: De kerk- en maatschappijkritische beweging in Vlaanderen, 1958-1990

BART LATRÉ
Copyright Date: 2011
Published by: Leuven University Press,
Pages: 471
https://www.jstor.org/stable/j.ctt9qdx7f
  • Cite this Item
  • Book Info
    Strijd & inkeer
    Book Description:

    De jaren 1960 waren op veel gebieden een keerpunt in de geschiedenis van de twintigste eeuw. Er vond een ware culturele revolutie plaats, met een grote impact op allerlei aspecten van het dagelijkse leven. Ook op religieus vlak veranderde heel wat. De maatschappelijke invloed van de kerk en het christendom op de samenleving verminderde sterk. Toch zagen in die periode vele nieuwe religieuze initiatieven het licht. Eén daarvan was de beweging van ‘progressieve' christenen. Geïnspireerd door het Tweede Vaticaans Concilie, de nieuw linkse maatschappijkritiek van ‘mei '68', de bevrijdingstheologie en de basis-gemeenschappen kwamen de ‘progressieve' christenen tot een alternatief christendom. Ze pleitten voor een democratische kerkordening en voor een kerk die resoluut de kant van de armen koos. Maatschappelijke kwesties analyseerden ze vanuit een nieuw links gedachtegoed. Op spiritueel vlak beklemtoonden ze een ‘wereldgerichte' religieuze beleving. Engagement in de wereld en dagelijkse levenservaringen moesten een centrale plaats krijgen. In dit boek spit de auteur tientallen groepen en groepjes van ‘progressieve' christenen uit Vlaanderen naar boven. Hij bestudeert ze tegen de achtergrond van de evoluties in kerk en samenleving in de periode 1958-1990.

    eISBN: 978-94-6166-100-5
    Subjects: Religion

Table of Contents

  1. Front Matter
    (pp. 1-4)
  2. Table of Contents
    (pp. 5-8)
  3. Voorwoord
    (pp. 9-10)

    Dat je een doctoraat niet alleen schrijft, is ongetwijfeld een huizenhoog cliché. Maar in vele clichés zit een kern van waarheid vervat en dat is ook zo in dit geval. Een aantal mensen wil ik heel in het bijzonder bedanken.

    In de eerste en voornaamste plaats denk ik hierbij uiteraard aan mijn promotor, prof. dr. Lieve Gevers. Zij begeleidde mij reeds op een voortreffelijke wijze bij mijn licentiaatsverhandeling, een onderzoek dat mij op weg zette naar het thema van dit proefschrift. Die voorbije acht jaar heb ik haar niet alleen als een erg goede en kritische wetenschapper mogen ervaren, maar...

  4. Inleiding
    (pp. 11-29)

    De jaren zestig van de twintigste eeuw hebben een onuitwisbare indruk achtergelaten in het collectieve geheugen van de toenmalige jeugdige generatie. De burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten, de protesten tegen de Vietnamoorlog, mei ’68 in Parijs; het waren stuk voor stuk gebeurtenissen en bewegingen die vooral de jonge studentengeneratie in een groot deel van de Verenigde Staten en Europa wisten te raken en bijna mythische proporties aannamen in de beeldvorming over die periode. De nieuw-linkse studentenrevolte was op het eerste gezicht dan ook het meest in het oog springende facet van de omwenteling van de jaren zestig. Sommige historici hechten...

  5. Hoofdstuk 1 Voor een open katholicisme (1958-1966)
    (pp. 31-99)

    Een beweging ontstaat nooit zomaar uit het niets en dat geldt ook voor de kerk-en maatschappijkritische beweging in Vlaanderen. In de loop van de twintigste eeuw is er in de katholieke wereld een grote rijkdom aan vernieuwingsbewegingen geweest. Dat vernieuwende gedachtegoed was in de jaren vijftig en de eerste helft van de jaren zestig van de twintigste eeuw ook aanwezig bij enkele vooruitstrevende kernen in België. Die groepen kunnen als voorlopers van en aanzetten tot de beweging van ‘progressieve’ christenen worden beschouwd.

    In de op basis van levensbeschouwing opgedeelde, verzuilde samenleving van de jaren vijftig van de ken en begrafenissen...

  6. Hoofdstuk 2 Revolutie in de kerk (1966-1973)
    (pp. 101-171)

    Verschillende fundamentele verschuivingen lagen aan de basis van het ontstaan van de kerk-en maatschappijkritische beweging in Vlaanderen. Die veranderingen situeerden zich zowel op kerkelijk en religieus vlak als op maatschappelijk gebied. Zo was de nieuw-linkse dynamiek van ‘mei ’68’ een bepalende factor voor het ontstaan van een kerk-en maatschappijkritische beweging in Vlaanderen. In het volgende hoofdstuk wordt daar uitvoerig op ingegaan. Deze maatschappijkritische beweging was echter niet de enige belangrijke omwenteling die de samenleving beroerde in de jaren zestig en zeventig. Zo was er in de ‘lange jaren zestig’ sprake van een bredere culturele omslag. En uiteraard had die omslag...

  7. Hoofdstuk 3 Revolutie in de wereld (1966-1973)
    (pp. 173-215)

    Als 1968 door vele mensen als een magisch jaar wordt beschouwd, heeft dat veel te maken met de studentenrevoltes die in de meimaand van dat jaar een hoogtepunt kenden in Parijs. De acties van de studenten vonden daar gehoor bij de arbeiders en heel Frankrijk kreeg af te rekenen met een langdurige stakingsgolf.¹ De gebeurtenissen in Frankrijk maakten deel uit van een internationale beweging, al speelden ook nationale bijzonderheden een rol. Zelfs in Oost-Europa waren er studentenprotesten, die gericht waren tegen de communistische dictatuur en pleitten voor een hervormd ‘ socialisme met een menselijk gelaat’.² In de eerste helft van...

  8. Hoofdstuk 4 Groei in diversiteit (1974-1979)
    (pp. 217-313)

    In de ogen van ‘progressieve’ christenen bracht de tweede helft van de jaren zeventig weinig verbetering op kerkelijk gebied. Paulus VI had de grote verdienste het concilie tot een goed einde te hebben gebracht. Toch werd hij door veel waarnemers als een twijfelaar bestempeld, iemand die zijn eigen uitspraken en documenten tot in het oneindige nuanceerde en opnieuw invulde.¹ Op het gebied van de sociale leer stelde de paus zich regelmatig vooruitstrevend op. Die attitude was trouwens al gebleken bij de publicatie van zijn encycliekPopulorum progressioin 1967. Ook op het vlak van oecumene en in zijn openheid voor...

  9. Hoofdstuk 5 Bloei en crisis (1980-1990)
    (pp. 315-425)

    In de jaren tachtig kreeg de kerk-en maatschappijkritische beweging te maken met een maatschappelijke context van aanhoudende economische crisis, met grote pieken in de werkloosheid tot gevolg.¹ Om de crisis te bezweren, werd door de verschillende regeringen onder leiding van de christendemocraten Mark Eyskens en vooral Wilfried Martens een neoliberale politiek gevoerd, met onder meer besparingen in de overheidsuitgaven. De sociale zekerheid was daarvan een belangrijk slachtoffer. Bovendien legde het neoliberalisme volop de nadruk op het stimuleren van de aanbodzijde van de economie. Gevolg daarvan was dat de bedrijfswinsten sterk stegen, terwijl het inkomen uit lonen naar beneden ging. Die...

  10. Algemeen besluit
    (pp. 427-444)

    De Vlaamse kerk-en maatschappijkritische beweging ontstond in de tweede helft van de jaren zestig, maar kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Na de Tweede Wereldoorlog hadden zich in Vlaanderen een aantal kernen van vooruitstrevend katholicisme ontwikkeld, die in de lijn lagen van de ‘links katholieke’ stroming die in Frankrijk en ook in Wallonië sterk ontwikkeld was. Het tijdschrift De Maand was de meest uitgesproken Vlaamse vernieuwingskern, naast de Leuvense Universitaire Parochie, het Gentse Katholiek Universitair Centrum en het Leuvense Contactcomité. De redactie was gewonnen voor een open katholicisme en bouwde voort op de inzichten en ideeën van het ‘links...

  11. Afkortingen
    (pp. 445-446)
  12. Bibliografie
    (pp. 447-465)
  13. Iconografie
    (pp. 466-466)
  14. Index
    (pp. 467-471)
  15. Colofon
    (pp. 472-472)